Với mục tiêu “Xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành TP xanh - văn hiến - văn minh - hiện đại”, trong đồ án Quy hoạch chung xây dựng thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (QHC Hà Nội) vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, không gian xanh đặc biệt được chú trọng.

Định hướng không gian xanh và mặt nước của đồ án nêu rõ: Không gian xanh của TP bao gồm hành lang xanh, vành đai xanh dọc sông Nhuệ, các nêm xanh và các công viên đô thị. Trong đó, hành lang xanh gồm khu vực nông thôn, hệ thống sông hồ, đồi núi, rừng tự nhiên, vùng nông nghiệp… được bảo vệ nghiêm ngặt để trở thành khu hậu cần phục vụ đô thị, giữ gìn cảnh quan và đảm bảo môi trường sống đô thị.

Vành đai xanh dọc sông Nhuệ là vùng đệm cách biệt giữa khu vực nội đô mở rộng với khu vực đô thị mở rộng phía nam sông Hồng.

Các nêm xanh là vùng đệm xanh phân cách các KĐTM dọc phía đông tuyến đường vanh đai 4 và phía bắc sông Hồng.

QHC Hà Nội tăng cường hệ thống công viên đô thị thông qua việc nâng cấp các không gian xanh hiện có, bổ sung thêm một phần quỹ đất trong các khu đất sau khi di dời các công sở, các cơ sở sản xuất công nghiệp… Trong khu vực nội đô ưu tiên xây dựng mới, hoàn thiện các công viên, vườn hoa; xây dựng công viên giải trí và chuyên đề như công viên lịch sử Cổ Loa, công viên văn hóa giải trí hồ Tây, vườn thú, công viên Thống Nhất, Yên Sở, Mễ Trì…. và công viên sinh thái gắn với hoạt động thể thao.

QHC Hà Nội cũng định hướng kết nối liên hoàn với hệ thống cây xanh tự nhiên tại các khu vực Sóc Sơn, Ba Vì, Hương Tích và hệ thống sông hồ. Kiểm soát phát triển các làng xóm hiện hữu, xây dựng một số công trình công cộng ở quy mô nhỏ, thấp tầng gắn với đặc trưng sinh thái cây xanh và mặt nước Cổ Loa, sông Thiếp, đầm Vân Trì….

Về không gian mặt nước, Hà Nội sẽ giữ gìn và khôi phục hệ thống sông, hồ, đầm nước để cân bằng môi trường sinh thái, tăng cường khả năng tiêu thoát nước đô thị, phát huy giao thông thủy và hoạt động du lịch và vui chơi giải trí, đồng thời thiết lập các tuyến hành lang bảo vệ cho các sông, hồ, đập thủy lợi. Không gian cảnh quan sinh thái bảo vệ môi trường sinh học dọc các tuyến sông sẽ được quy hoạch nối kết với các không gian xanh, các trung tâm văn hóa, kinh tế, xã hội lớn của TP và khu vực nội đô lịch sử để tạo ra các đặc trưng môi trường: Văn hóa, sinh thái, kiến trúc, mặt nước, cây xanh.

QHC Hà Nội cũng xác định rõ: Khu vực hai bên sông Hồng là trục không gian cảnh quan trung tâm của Thủ đô.

Dẫu vậy, không ít người đến khi trực tiếp ngắm nhìn toàn cảnh TP Hà Nội trên bản đồ và sa bàn được trưng bày tại Cung triển lãm Quy hoạch vẫn có phần nghi ngại: Không gian xanh của đồ án liệu có “vẽ đè” lên những khu dân cư nông thôn, cụm đô thị hiện hữu? Và liệu có quản lý xây dựng theo quy hoạch ở những khu vực được xác định là không gian xanh?

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Đình Toàn nhấn mạnh: Ý tưởng hành lang xanh là ý tưởng rất quan trọng của QHC Hà Nội nhằm đảm bảo Thủ đô phát triển cân bằng và bền vững. Hành lang xanh còn được đưa ra để bảo tồn và tạo thế ổn định cho các vùng nông nghiệp - nông thôn, vùng đa dạng sinh học, di tích tôn giáo và hệ thống làng xóm, làng nghề, hệ thống sông hồ, mặt nước, hệ thống công viên cây xanh ven đô của Hà Nội… QHC bố trí các nêm xanh, các vành đai xanh để giới hạn các khu vực phát triển đô thị lan tỏa và tăng chỉ tiêu cây xanh tại đô thị trung tâm và các đô thị vệ tinh đạt 12 - 15m2/người. Vành đai xanh dọc sông Nhuệ và các nêm xanh (kết nối sông Nhuệ với sông Đáy) tạo vùng đệm cách biệt giữa khu vực nội đô với chuỗi khu đô thị mới dọc phía đông tuyến đường vành đai 4. Trong vành đai xanh sông Nhuệ và các nêm xanh, kiểm soát phát triển các làng xóm hiện hữu, xây dựng công trình công cộng quy mô nhỏ gắn với sinh thái cây xanh và mặt nước.

Trả lời phỏng vấn báo giới về sự ảnh hưởng của các dự án đô thị đối với không gian xanh Hà Nội, Thứ trưởng Nguyễn Đình Toàn cho biết: Đối với vành đai xanh sông Nhuệ, Thủ tướng Chính phủ đã có thông báo phân ra làm 3 loại rõ ràng gồm làng xóm, trường học, trạm xá của dân cư hiện hữu, các dự án đã, đang triển khai ở mức độ gần hoàn thiện và các dự án chưa triển khai. Đối với dự án chưa triển khai thì phân định rõ giữa cái nào đã đền bù GPMB, thực hiện thuế, thu nhập tài chính và cái nào chưa làm gì, từ đó có các cách ứng xử khác nhau.

Thứ trưởng khẳng định thêm: Các dự án trong hành lang xanh rất ít. Với dự án làm đô thị sinh thái thì có thể chấp nhận được khi nằm trong hành lang xanh vì hành lang xanh không có nghĩa là không được xây dựng, chỉ có điều cần hạn chế tối đa xây dựng công trình cao tầng. Việc triển khai các dự án trong vành đai sông Nhuệ sẽ phụ thuộc vào các quy hoạch phân khu mà TP Hà Nội nghiên cứu sau này với sự phối hợp của Bộ Xây dựng.